ردیابی ماهواره ها

شکل یک
اینک به سراغ دکمه satellites  می رویم.با فشردن این دکمه نیز گزینه هایی در اختیار قرار می گیرند مانند نمایش نام ماهواره یا اعمال فیلتر گذاری جهت ایجاد محدودیت در تعداد ماهواره ها و در انتهای فهرست بکمک گزینه
 satellites bases  به پنجره جدیدی هدایت می شوید.در قسمت سمت چپ پنجره جدید فهرستی از ماهواره ها (مانند GEO،GPS ، NOAA)وجود دارد ودر پایین نیز دکمه operations  به چشم می خورد.در صورتیکه به شبکه اینترنت متصل باشید با فشردن این  گزینه می توان بکمک گزینه load from internet به صفحه TLE update با هدف دریافت آخرین اطلاعات TLE  مربوط به ماهواره ها منتقل شد.در بالای این صفحه سه دکمه وجود دارد(شکل دو)
 1-space track  2-celes track   و3 -Mike McCants
اگر بخواهید بکمک اولین گزینه یعنی گزینه Space track  به دریافت آخرین اطلاعات TLE  بپردازید احتیاج به یوزر نیم وپس ورد دارید (با مراجعه به سایت  www.space-track.org  پس از ثبت نام می توانید یوزر نیم وپس ورد دریافت نمایید)ولی اگر گزینه CELES TRACK  را انتخاب نمایید وسپس گزینه Check all  را انتخاب نمایید با کمک دکمه
down load  می توانید به راحتی آخرین اطلاعات TLE   را دریافت نمایید.بعد از اولین استفاده از نرم افزار با توجه به تغییرات روزانه اطلاعات TLEباید  هر زمان که قصد کارکردن با نرم افزار را داشته باشید به دریافت آخرین اطلاعات TLE  از شبکه اینترنت بپردازید .

  شکل دو    

 

   شکل سه

در شکل سه با انتخاب دسته ماهواره مورد نظر در پنجره سمت چپ ،تمام ماهواره های آن به پنجره وسط منتقل می شوند وبا دوبار کلیک روی نام یک ماهواره مورد نظر ،نام آن به پنجره سمت راست منتقل شده وبه فهرست ماهواره های مورد نظر(USER SATELLITES   )که می تواند منتخبی از تمام ماهواره های جالب باشد اضافه می شود.هنگامیکه با دکمه  earth   در شکل یک کار می کنید اگر  گزینه user  list   انتخاب شده باشد تنها مکان همان ماهواره های  منتخب در نقشه زمین نمایش داده می شوند ودر منظره آسمان هم که با کمک دکمه sky  قابل نمایش است تنها همان ماهواره ها در منظره آسمان نمایش داده می شوند.
در نمای زمین وآسمان،همینطور پنجره وسط در شکل سه اگر روی نام هر ماهواره کلیک راست کنید وسپس گزینه object  information  را انتخاب نمایید در  صفحه جدید تمام اطلاعات ماهواره از قبیل ارتفاع، فاصله تا ناظر،سمت،کشیدگی مداری،خروج از مرکز، و.........و اطلاعات TLEنمایش داده می شود.قابل توجه است در کنار سایر اطلاعات گزینه ای با نام DATA AGE  وجود دارد این زمان نشان دهنده زمان آخرین اندازه گیریهای مداری ماهواره مورد نظر است.اگر این گزینه  زمان زیادی را نشان دهد( مثلا" 2 یا 3 روز )آشکار است که اطلاعات TLE  بروز نشده ودر نتیجه نمایش مکان ماهواره دارای دقت چندانی نیست.در این حالت باید بکمک مسیر
 satellite  و  satellite bases و operation  و load from internet  به دریافت آخرین اطلاعات TLE  بپردازید.
اگر بعد از انتخاب یک ماهواره (با کلیک کردن روی آن )روی دکمه کوچکی که به شکل یک خط کوچک انحنادار در ستون عمودی سمت راست صفحه قرار دارد کلیک کنید مسیر ماهواره در روی نقشه زمین نمایش داده می شود.همچنین در این صفحه می توانید با تعیین زمان دلخواه  به مکان ماهواره در هر تاریخی پی ببرید.
نکته مهم
      اگر به هر طریقی از سایتی (برای نمونه  http://www.tle.info/joomla/index.php) آخرین اطلاعات TLE  را بدست آوردید می توانید دو ردیف اطلاعات مربوط به هر ماهواره را در فایل TLE  که در زمان UNZIP کردن فایل اصلی برنامهheavensat ایجاد شده با حذف اطلاعات قدیمی وCOPY  و Paste  کردن اطلاعات جدید ،عملا" جایگزین نمایید.درون فابل tleاطلاعات خانواده ماهواره های مختلف در فایلهای مختلفی قرار داده شده اند.باید در میان این فایلها به جستجوی نام ماهواره مورد نظر بپردازید.البته با توجه به اینکه معمولا"بطور دسته جمعی اطلاعات بروز می شوند کمتر پیش می آید که با TLE  ماهواره ها بصورت انفرادی کاری داشته باشید.
آشنایی با نرم افزار STSPLUS
برای کار با این نرم افزار که در محیط DOS  کار می کند  به دریافت چند فایل جداگانه که همگی در سایت
http://www.celestrak.com/software/dransom/stsplus.html وجود دارند  احتیاج دارید.نام این فایلها:
SOP0223.EXE-----SOP0223U.EXE-----SU0230.EXE
همه این فایلهابصورت ZIP  بوده و بعد از UNZIP  شدن باید در یک فایل برای نمونه با نام STS  ذخیره شوند.درون این فایل علاوه بر فایلی حاوی توضیحات کامل برنامه ،فایلی با فرمت NOTEPAD  وجود دارد که حاوی اطلاعات TLE  تمام ماهواره ها (برخلاف نرم افزار HEAVENSAT که اطلاعات ماهواره ها بصورت دسته بندی شده بود)می باشد.
برای آغاز کار روی آیکون STSPLUS دوبار کلیک نمایید.ابتدا صفحه اولیه نرم افزار ظاهر می شود اینک با کلید Enter وارد صفحه اصلی می شوید.در این صفحه کلید های مختلف نرم افزار نشان داده می شوند.برای نمونه F3 برای پیش بینی عبور ماهواره ،F7  برای اعلام مسیر قرار داشتن فایلها،F8  برای تنظیم زمان و.......
اگر کلید F2  را بزنید وارد صفحه دیگری می شوید.در این صفحه در انتهای خطوط چند فایل نوشته شده که فایلهای حاوی اطلاعات TLE ماهواره ها در میان آنها به چشم می خورند. با دکمه های مکان نما بالا وپایین (از کلید های کیبورد) می توانید در میان آنها جابجا شده وفایل مورد نظر(احتمالا" فابل TLE191) را که حاوی آخرین اطلاعات TLE  است با  کلید Enter انتخاب نمایید .اینک باید ماهواره را انتخاب نمایید.هم می توانید شماره آنرا وارد کنید هم نام آنرا.با Enter  کردن وارد صفحه ای می شوید که دارای اطلاعاتی درباره مکان ماهواره مورد نظر می باشد.در این صفحه با کلیدهای مکان نمای بالا وپایین می توانید فهرست ماهواره های موجود در فایل TLE  را مشاهده نمایید.بعد از انتخاب ماهواره با Enter  کردن وارد نمای زمین شده ودر آن می توانید مکان ماهواره را با آیکون مخصوصی مشاهده نمایید.در سمت راست نیز اطلاعات زیادی از ماهواره نمایش داده می شود.اطلاعاتی مانند کشیدگی مداری یا Incl،ارتفاع از سطح زمین یا Alt ،طول وعرض جغرافیایی نقطه زیر پای ماهواره(Lat و Lon)  سمت (Azm) و Ele  به معنای زاویه از افق (ارتفاع منفی نشان می دهد که ماهواره زیر افق وغیر قابل مشاهده است)و.......
در شکل زیر دایره ای که اطراف ماهواره کشیده شده محدوده مکانهایی را نشان می دهد که ماهواره در بالای افق آنها بوده ومی توانند شاهد عبور ماهواره باشند.

آشنایی با نرم افزار ORBITRON
کار با این نرم افزار کوچک که از طریق آدرس http://www.stoff.pl قابل دسترس است  بسیار ساده است.بعد از دریافت از اینترنت روی نام آن (که دارای پسوند.exe است)دوبار کلیک نمایید.بعد از طی کردن مراحل نصب، آیکون آن ظاهر می شود که با دوبار کلیک روی آن وارد محیط اصلی می شوید.برای تعیین مکان رصدگر ابتدا گزینه location  را که در میان گزینه های کوچک پایین در سمت راست قرار دارد(دکمه شماره 1 در شکل شماره 4) انتخاب کرده ومختصات جغرافیایی ونام شهر را وارد نمایید.
 
شکل 3
اینک بکمک دکمه شماره 3 در شکل 4 یا دو دکمه Alt  وF5 وارد تنظیمهای setup بشوید.
 
در این مرحله بکمک گزینه TLE updater  از میان گزینه های موجود در Group  می توانید www.celestrak.com  ویا www.space-track.org   را جهت دریافت اطلاعات TLE  از اینترنت انتخاب نموده ودکمه ای( در سمت راست در شکل بالا )که نمای کره  زمین است را انتخاب نمایید.توجه داشته باشید اگر گزینه  www.space-track.org   را انتخاب کرده باشید همانطور که قبلا" هم اشاره شده برای دریافت اطلاعات به یوزرنیم وپسورد احتیاج دارید.این نرم افزار هم مانند بقیه نرم افزارهای ردیابی برای دقیق بودن ردیابی احتیاج به دریافت آخرین اطلاعات TLE  از اینترنت دارد.

 شکل 4

اینک بکمک دکمه شماره 2 در شکل 4 می توانید به ماهواره هایی که در چند دسته متفاوت قرار دارند دسترسی پیدا کنید.(برای نمونه ISS  یا Working iridiums)بعد از اینکار نام تمام ماهواره های فهرست در شکل در سمت راست بالا به نمایش درخواهند آمدو با کلیک راست روی نام هر کدام از آنها می توان مسیر آن را بر فراز نقشه زمین و به کمک دکمه Data  نیز می توان تعدادی ازاطلاعات آنرا مشاهده نمود.بکمک دکمه شماره 6 می توان فاصله زمانی انجام محاسبات را بر حسب ثانیه تنظیم کرد.
بکمک دکمه 5  هم می توان بعد از تنظیمات لازم  بکمک دکمه 4 به پیش بینی عبور ماهواره ای بخصوص از آسمان ناظر پرداخت.پیشنهاد می شود دقت این یش بینی ها را با پیش بینی های آدرس www.heavens-above.com مقایسه نمایید.
توضیحاتی درباره عوامل مهم در مشاهده ماهواره ها
زاویه فاز:یکی از پارامترهای مهم در مشاهده ماهواره ها زاویه فاز است. زاویه فاز همان زاویه بین ماهواره تا قرص خورشید از دید ناظر در سطح زمین  است.اگر زاویه فاز یک ماهواره نزدیک صفر باشد بدلیل نزدیکی ظاهری به خورشید ،ماهواره قابل مشاهده نیست.
با توجه به ارتفاع ماهواره ،زاویه فاز ماهواره های قابل رویت بین 50 تا 130 درجه ودر حد متوسط 90 درجه است.اگر زاویه فاز ماهواره ای در حد 50 درجه باشد روشنایی ظاهری آن حدود 2 قدر کم نور تر از بیشترین درخشندگی ممکن که در زاویه فاز 180 درجه رخ می دهد می باشد.اگر زاویه فاز 130 درجه باشد هم روشنایی آن تنها حدود ربع قدر از حالت بیشینه روشنایی کمتر است.آشکار است اگر زاویه فاز ماهواره ای 180 درجه باشد معنای آن این است که درست در نقطه مقابل خورشید قرار داشته ودر سایه کره زمین ناپدید می شود.با جابجایی ماهواره در آسمان زاویه فاز ودر نتیجه روشنایی آن تغییر می کند.علاوه بر این تغییرات، بدلیل چرخش های ناچیز و عموما" کنترل نشده  ماهواره  بدور محوری فرضی ،سطح بازتاب کننده آن نیز تغییراتی را نشان می دهد(بویژه با وجود قسمتهایی مانند پنل های خورشیدی)
سرعت ظاهری ماهواره:یکی از پارامترها در مشاهده ماهواره ،سرعت ظاهری آن در آسمان است.این سرعت تابعی از فاصله ماهواره تا ناظر(range)می باشد.وقتی ماهواره درست در بالای سر باشد در کمترین فاصله با ناظر ودر نتیجه در بیشترین سرعت ظاهری است.در حالیکه ارتفاع ماهواره کاهش می یابد فاصله آن تا ناظر هم زیاد شده  وبه نظر می رسد که حرکت آن کندتر می شود.علاوه بر این با افزایش فاصله تا ناظر، قدر (روشنایی ظاهری ) آن هم کاهش می یابد.در حالیکه ماهواره به افق نزدیک می شود سرعت ظاهری آن بسیار کندتر وروشنایی آن بحدی می رسد که قابل رویت نباشد.بهترین زاویه از افق برای مشاهده ماهواره در حدود 45 درجه است.ماهواره ای که در ارتفاع 300 کیلومتر از سطح زمین ودر بالای سر قرار دارد بیست برابر سریعتر از ماهواره ای که در افق است حرکت می کند.ماهواره هایی که در ارتفاع بیش از 3000 کیلومتر از بالای ناظر حرکت می کنند دارای حرکت ظاهری بسیار کندی بوده وبرای مشاهده وگیراندازی آنها باید وقت بیشتری صرف نمود.
جدولی از داده های قابل توجه در اطلاعات مربوط به ماهواره ها
طول جغرافیایی محلی که درست زیر پای ماهواره است
طول جغرافیایی
longitude
lon
عرض جغرافیایی محلی که درست زیر پای ماهواره است
عرض جغرافیایی
latitude
lat
ارتفاع ماهواره بر حسب کیلومتر از سطح زمین
ارتفاع بر حسب کیلومتر
altitude
alt
زاویه پای عمود ماهواره در افق ناظر از پای عمود ستاره قطبی
azimuth
Azm
ارتفاع ماهواره از افق بر حسب درجه(ارتفاع منفی به معنای زیر افق)
ارتفاع
elevation
Elv
نشان دهنده بعدگره صعودیماهواره در نقشه های ستاره شناسی
Right ascention
RA
نشان دهنده میلگره صعودیماهواره در نقشه های ستاره شناسی
declinatin
Decl
فاصله ماهواره تا ناظر
فاصله
range
Range
/ 1 نظر / 55 بازدید