گروه نجوم تیشتر لشت نشا (گیلان)

گروه نجوم تیشتر گیلان به ارائه خبر علمی با اولویت خبر نجومی می پردازد

رکورد دورترین خوشه‌ کهکشانى شکسته شد

رکورد دورترین خوشه‌ کهکشانى شکسته شد

با کشف یک خوشه‌ کهکشانى در ‌٢/١٠ میلیارد سال نورى از زمین، رکورد دورترین خوشه‌ کهکشانى که پیش از این در اختیار خوشه‌اى در فاصله‌ حدود یک میلیارد سال نورى از زمین بود شکسته شد. این جرم که دورترین خوشه‌ کهکشانى کشف ‌شده تاکنون است، با ترکیب داده‌هاى رصد‌خانه‌ پرتو ایکس چاندراى ناسا و تلسکوپ‌هاى نورى و فروسرخ شناسایى شده است. این خوشه متعلق به زمانى است که عالم فقط یک چهارم عمر فعلى خود را داشته است. خوشه‌هاى کهکشانى بزرگ‌ترین اجرام موجود درعالم‌اند که اجزایشان به‌ سبب نیروى گرانش کنار هم جمع‌اند. کشف چنین ساختار عظیمى در آن دوران آغازین عالم مى‌تواند اطلاعات مهمى را درباره‌ چگونگى تحول کیهان در این مرحله بحرانى در اختیارمان قرار دهد. خوشه‌ى کهکشانى ‌٠۴١JKCS زمانى شناسایى شد که دانشمندان به این باور رسیدند که خوشه‌هاى کهکشانى را مى‌توان براساس مدت زمان سپرى‌شده از تشکیل آنها، در آغاز عالم یافت؛ بنابراین، با بررسى ویژگى‌هاى این خوشه‌ى کهکشانى - مانند ترکیبات، جرم و دما - مى‌توان اطلاعاتى از چگونگى شکل‌گیرى عالم به دست آورد. در اغلب موارد، خوشه‌هاى کهکشانى دوردست را نخست با رصدهاى مرئى و فروسرخ شناسایى مى‌کنند که آشکارساز ستاره‌هاى پیر و سرخ حاکم در کهکشان‌هاى سازنده‌ خوشه‌هاست. خوشه کهکشانى ‌٠۴١JKCS در حقیقت در سال ‌٢٠٠۶ (‌١٣٨۵) در نتیجه‌ مطالعاتى کشف شد که با تلسکوپ فروسرخ بریتانیا (UKIRT) صورت گرفت. سپس، فاصله‌ این خوشه را به کمک رصدهاى مرئى و فروسرخ تلسکوپUKIRT، تلسکوپ کانادا - فرانسه - هاوایى و تلسکوپ فضایى اسپیتزر ناسا مشخص کردند. رصدهاى فروسرخ اهمیت بیشترى دارند، چراکه نور مرئى کهکشان‌ها به ‌سبب انبساط عالم در فواصل بسیار زیاد به طول موج‌هاى فروسرخ انتقال مى‌یابد. داده‌هاى چاندرا آخرین مدرک بود که ‌٠۴١JKCS واقعاً یک خوشه کهکشانى به معناى حقیقى کلمه است. تابش پرتو ایکس انبساط ‌یافته‌اى که چاندرا دید، نشان‌دهنده‌ این است که در بین این کهکشان‌ها گازهاى داغى وجود دارد که این مساله را مى‌توان از خوشه‌هاى کهکشانى انتظار داشت تا از خوشه‌هایى که در حال شکل‌گیرى‌اند. همچنین، بدون مشاهدات پرتو ایکس این احتمال باقى مى‌ماند که این جرم ترکیبى از گروه‌هاى مختلف کهکشانى است که در امتداد مسیر دید ما قرار گرفته یا اینکه رشته‌اى بلند از کهکشان‌ها و گاز است که از روبه‌رو دیده مى‌شود. جرم و دماى این گاز داغ که از رصدهاى چاندرا به دست آمد، تمام این احتمالات را منتفى کرد. به نوشته نجوم، گستردگى و شکل این تابش ایکس همراه با نبود منبع رادیویى مرکزى، این احتمال را مورد تردید قرار مى‌دهد که گسیل پرتو ایکس به‌ سبب پراکنده شدن تابش زمینه‌ ریزموج کیهانى به ‌وسیله‌ ذرات گسیل‌کننده‌ امواج رادیویى ایجاد شده باشد. هنوز ممکن نیست که با شناسایى تنها یک خوشه‌ى کهکشانى در فاصله‌ى بسیار دوردست بتوان مدل‌هاى کیهان‌شناختى را بررسى کرد، اما تحقیقات جهت شناسایى دیگر خوشه‌هاى کهکشانى در فواصل بسیار دور همچنان ادامه دارد. به گفته‌ بِن موگان، از دانشگاه بریستول در بریتانیا، «این کشفى هیجان‌انگیزاست چراکه شبیه این است که فسیلى از دایناسور تیرانوزروس رکس بیابیم که بسیار قدیمى‌تر از دیگر نمونه‌هاى شناسایى شده باشد. یک فسیل ممکن است درست با شناخت ما از دایناسورها منطبق باشد اما اگر تعداد بسیارى فسیل شناسایى کنیم مى‌بایست به بررسى مجدد چگونگى تکامل دایناسورها بپردازیم. همین مساله را مى‌توان به خوشه‌هاى کهکشانى و شناخت ما از کیهان‌شناسى نیز تعمیم دادبرخى از پرسش‌هاى مطرح‌شده براى دانشمندان درباره‌ این خوشه که امید است با مطالعه‌ بیشتر به آنها پاسخ داده شود، عبارتند از این که تراکم عناصر سازنده‌ (مانند آهن) در چنین اجرام جوانى چیست؟ آیا نشانه‌اى دال بر اینکه این خوشه هنوز در حال شکل‌گیرى است، وجود داردو آیا دما و روشنایى پرتو ایکس چنین خوشه‌ دوردستى مانند خوشه‌هاى نزدیک‌تر به جرم آن بستگى دارد یا نه؟

منبع : GSI - ایسنا

نویسنده : علی : ٢:۳٦ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٩/٢۸
Comments پيام هاي ديگران ()      لینک دائم