گروه نجوم تیشتر لشت نشا (گیلان)

گروه نجوم تیشتر گیلان به ارائه خبر علمی با اولویت خبر نجومی می پردازد

سحابی ها و انواع آنها

سحابی ها

سحابی ها و انواع آنها

در جهان علاوه بر ستاره‌ها مقادیر زیادی گرد و غبار و گاز وجود دارد که مابین کهکشانها پراکنده گردیده است. یعنی چگالی گاز در فضای بین کهکشانها فقط برابر 20 اتم در هر اینچ مکعب است. برای مقایسه می‌توان آنرا با تعداد اتمهای موجود در هوا بر روی زمین و در سطج دریا برابر 10 در هر اینچ مکعب است، مقایسه کرد. سحابی ، ابر یا هر چیز دیگری است که از گرد و غبار و گاز میان ستاره‌ای تشکیل شده است. سحابیهای تابان ابرهایی گازی هستند که به علت نور ستارگان مجاور خود قابل رویت هستند.
بعضی از سحابیها تاریک بوده و تنها هنگامی که مانع عبور نور ستارگان یا سحابیهای تابان پشتشان می‌شوند، می‌توان آنها را دید. خیلی چیزهایی که زمانی سحابی نامیده می‌شدند، از نو طبقه بندی شده‌اند. در قرنهای پیشین این اشیاء در نظر ستاره شناسان ساختارهای ابر مانند مه آلود بودند، ولی بعدا ستاره شناسان با بهبود تلسکوپها توانستند این به ظاهر سحابیها را به عنوان کهکشان یا خوشه‌های ستاره‌ای شناسایی کنند.


 


سحابی های سیاره‌ای

 

سحابی های سیاره‌ای


ستارگان غول سرخ در اواخر عمرشان لایه‌های گازی بیرونی شان را به دور می‌اندازند. این لایه‌ها پوسته منبسط شونده‌ای از گازهای تابان را تشکیل می‌دهند که سحابی سیاره‌ای نامیده می‌شوند. علت این نامگذاری این است که ویلیام هرشل ، منجم آلمانی الاصل (1822 - 1783) ، تصور کرد که این پوسته‌ها شبیه سیاره‌اند. شاید از دید ناظر زمینی ، این پوسته گازی به شکل ساعت شنی ، حباب یا حلقه به نظر آید. این سحابی با سرعت تقریبی 20 کیلومتر (12 مایل) در ثانیه رو به بیرون حرکت می‌کند و بعد از 35 هزار سال در محیط میان ستاره‌ای پراکنده خواهد شد.

 

سحابی بازتابی

 

سحابی بازتابی

 

ابرهای گازی و غباری بین ستاره ای که بدلیل بازتاب وانعکاس نور چشمه های نورانی دیگر مشاهده می شوند.این چشمه معمولا" یک ستاره نزدیک می باشد.مقدار توان بازتابندگی شدیدا" با کاهش طول موج افزایش می یابد بنابراین سحابیهای بازتابی معمولا" آبی رنگ به نظر می رسند.سحابی اطراف ستاره های خوشه پروین نمونه خوبی از سحابیهای بازتابی می باشد. در خیابانها در کنار تیرهای چراغ برق نیز هنگامیکه مه وجود داشته باشد می توان ناظر مدل زمینی سحابی های بازتابی بود.مه اطراف چراغها بطور مستقیم هیچ نوری از خود ساطع نمی کند بلکه ای نور لامپهاست که آنرا روشن وقابل مشاهده از فواصل دور کرده است.

 

سحابی انکساری

 

سحابی انکساری


در سحابی انکساری ذرات غبار نور را منعکس نمی‌کنند، بلکه متواری می‌کنند. نور قرمز می‌تواند آسانتر از نور آبی از ابر غبار بگذرد، پس نور آبی بیشتر پراکنده می‌شود، این امر موجب آبی شدن آن ابر می‌شود. همین خاصیت باعث آبی به نظر آمدن آسمان از زمین می‌شود. ذرات غبار نور خورشید را در جو شدیدا پراکنده می‌کنند و در مسیرهایی به جز سمت خورشید ، ناظر آسمان عمدتا نور آبی پراکنده می‌بیند.

 

 

سحابی تاریک(جذبی)

 

سحابی تاریک (جذبی)

 

سحابی تاریک یا سحابی جذبی ٬ابری از غبار وگازهای سرد است که تنها بدلیل اینکه مانع عبور نور اجرام مناطق پشتی خود مانند ستارگان یا سحابیهای روشن می شود دیده می شود.اندازه این سحابیهای تاریک از حدود یک دقیقه قوسی وتاحدودی کروی شکل بانام گلبولهای باک Bok   که در مقابل سحابیهای نشری زمینه مشاهده می شوند شروع می شود تا اشکالی بزرگتر مانند سحابی کله اسبی ٬ ابرهای تاریک مانند گونی ذغال که با چشم غیر مسلح هم دیده می شود تا منطقه بسیار بزرگ رو(RHO)  مارافسای که مساحت آن به هزار درجه مربع یا 2 درصد کل مساحت آسمان می رسد.

این ابرها مخلوطی از غبار وگاز می باشند وترکیب کلی آنها مانند توزیع فراوانی کیهانی 75 درصد هیدروژن 23 درصد هلیم وبقیه عناصر سنگین تر می باشد.اندازه ذرات غبار کمتر از میکرومتر بوده وتنها 1/0 درصد جرم یک توده ابری را تشکیل می دهد. بااین وجود ذرات غبار نقش مهمی در شکل گیری مولکولها در فضا دارند.سطح این ذرات بعنوان بستری برای نشستن اتمها وشکل گیری ترکیباتی مانند مولکولهای هیدروژن وحتی ترکیباتی پیچیده تر مانند فرمالدهید و آمینواسیدها به حساب می آید.این ترکیبات تازه شکل گرفته توسط سایه ای که خود ابر تولید می کند از گزند تابشهای ماوراءبنفش ویران کننده در امان می مانند.بدین ترتیب درون ابرهای مولکولی بسیار سرد ودمای مناطق درونی حتی به 10 درجه کلوین  می رسد واین موجب نزدیکی گرانشی ودرنهایت شکل گیری ستارگان جدید می شود.

سحابی نشری(پخشی)

 

سحابی نشری

 

در سحابیهای نشری اتمها توسط تابش ماوراءبنفش ناشی از ستاره یا ستارگان داغ یونیده شده وبدنبال این در نور مرئی تابش دوباره  داشته ودیده می شوند.تابش دوباره به این شکل است که الکترونی که از اتم مادر جدا شده دوباره با آن ترکیب می شود ونور تولید می کند این نور تولیدی نه در همان طول موج نور ورودی بلکه با طول موج کمتر ودر ناحیه مرئی طیف می باشد. نور بیشتر سحابیهای نشری  بصورت خطوط طیفی نشری می باشد .

هیدروژن ماده غالب سحابیها می باشد واز آنجاییکه یونیده شدن آن باعث مشاهده سحابی می شود به این سحابیها مناطق HII  یا سحابی هیدروژن دوبار یونیده هم گفته می شود.

بیشترین وقوی ترین تابش هیدروژن در طول موج 656 نانومتر در منطقه  قرمز طیف می باشد بنابراین در عکسبرداریها مناطق هیدروژن دوبار یونیده بصورت مناطق قرمز رنگ مشاهده می شوند.با این وجود امکان دارد در نور دیدگانی هم با نور سبز رنگی که ناشی از خطوط طیفی ممنوعه (forbidden)در طول موجهای 496 و501 نانومتر ناشی از تابش اکسیژن می باشد هم دیده شوند.

اگر ستاره عامل تحریک سحابی ٬خیلی داغ باشد بیشترین تابش آن در منطقه ماوراءبنفش بوده وهمین موجب درخشندگی بیشتر سحابی (حتی بیشتر از درخشندگی ظاهری خود ستاره) خواهد شد.گرچه سحابی ها درخشنده به نظر می رسند این را باید بدانید که بسیار رقیق می باشندومشخص شده که به طور نوعی هر کیلوگرم ماده موجود در سحابی در حجمی در حدود هزار میلیون کیلومتر مکعب پخش شده است.

نویسنده : علی : ۱۱:٤۳ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/۱٠/۱۳
Comments پيام هاي ديگران ()      لینک دائم