گروه نجوم تیشتر لشت نشا (گیلان)

گروه نجوم تیشتر گیلان به ارائه خبر علمی با اولویت خبر نجومی می پردازد

ذخایر آب در کره ماه اندک است

 

یک پژوهش جدید نشان داده است که درون ماه به اندازه‌اى که در گذشته گزارش شده است، ذخایر آبى وجود ندارد. تا چندین دهه اختر شناسان تصور مى‌کرده‌اند که درون و بیرون کره ماه کاملا خشک است اما ماموریت‌هاى اخیر بر روى این قمر نشان داد که ذخایر آب منجمد بر روى کره ماه وجود دارد و شواهد علمى از وجود مقادیر قابل توجهى آب در درون ماه به شکل مولکول هیدروکسیل (OH) خبر داد. هیدروکسیل یک ترکیب هیدروژنى است که از تجزیه مولکول آب شکل مى‌گیرد. به گزارش مجله علمى ساینس، در این تحقیق جدید محققان دانشگاه نیومکزیکو میزان ایزوتوپ‌هاى کلرین در سنگهاى کره ماه را اندازه گیرى کردند. کلرین به شدت به هیدروژن متصل مى شود. در زمین گدازه‌ها بیش از کلرین،‌ حاوى هیدروژن هستند. محققان مى‌گویند: ما ایزوتوپ‌هاى کلرین را در ماه بررسى کرده و متوجه شدیم که مقدار آن تا 25 برابر بیشتر از زمین است. بهترین توجیه براى این تفاوت، این است که مقدار هیدروژن موجود در سنگهاى کره ماه بسیار کمتر از آن است که در گذشته تصور مى‌شد. کلرین در گدازه‌هاى کره ماه به جاى هیدروژن با سایر نمک‌ها به طور آزادانه پیوند شیمیایى مى‌دهد و بنابراین اگر سنگهاى این قمر عارى از هیدروژن باشند پس آب کمترى هم خواهند داشت.

منبع: GSI.ir


دانلود نرم افزار محاسبه اوقات شرعی Accurate Times

دانلود نرم افزار محاسبه اوقات شرعی Accurate Times

 

نرم افزار محاسبه اوقات شرعی Accurate Times نرم افزار بسیار پر کاربردی است که علاوه بر محاسبه اوقات شرعی , تغییر تاریخ میلادی و قمری به همدیگر , محاسبه جهت قبله از هر مکانی که مختصاتش داده شود , محاسبه اوقات شرعی برای یک بازه زمانی طولانی , هشدار زمان اذان با پخش اذان , محاسبه فاز ماه و طلوع و غروب آن

و علاوه بر این خدمات میتواند در هر روز زمان قرار گرفتن خورشید در جهت قبله را حساب کند . یعنی پس از تنظیمات مکان و تاریخ و تنظیماتی که گفته خواهد شد این نرم افزار هر روز آفتابی این امکان را به شما می دهد که جهت قبله را به دقت با استفاده از خورشید به دست آورید

 

تذکر: این نرم افزار مربوط به اهل تسنن است ولی با تنظیمات Preferences به دقت تقریبا ثانیه اوقات شرعی را حساب می کند

از روی عکس زیر میتوانید تغییرات را مشاهده و در نرم افزار اعمال کنید

 

تنظیمات Preferences نرم افزار Accurate Times

 

برای دریافت این نرم افزار به لینک دانلود مراجعه کنید

 

دانلود - (لینک کمکی)


مبانی محاسبه اوقات شرعی

مبانی محاسبه اوقات شرعی

 

1  محاسبه وقت شرعی اذان ظهر :

 

در نیمکره شمالی زمین ( مانند تمامی نقاط در کشور ایران ) زمانی که خورشید دقیقا در سمت جنوب ( سمت 180 درجه ) قرار می گیرد زمان ظهر شرعی فرا رسیده است .

به همین دلیل ظهر شرعی با دقت بسیار زیادی محاسبه می شود و همچنین راحت ترین وقت شرعی برای محاسبه توسط عموم مردم می باشد .

البته راههای دیگری هم وجود دارد که با دقت تقریبا قابل قبولی زمان ظهر شرعی را حساب می کند

 

2 -  محاسبه وقت شرعی اذان صبح :

 

طبق تعریف شرعی ، اذان صبح موقعی است که اولین روشنایی سپیده دم مشاهده شده در سمت شرق مثل دم گرگ پخش شود و این حالت اگر چه با چشم غیر مسلح به سختی رویت می شود ولی چنانچه شبهای مختلف و در نزدیکیهای صبح این عمل انجام شود ، می توان آن لحظه را درک کرد .

این کار عملا در دانشگاه فردوسی مشهد با همکاری چند تن از علمای حوزه در شبهای مختلف انجام شد و زمان پخش شدن روشنایی در هنگام صبح تعیین گردید که با استفاده از فرمول مثلثات کروی مربوط به رابطه بین ارتفاع خورشید از افق در هر محل ، عرض جغرافیایی محل و میل خورشید و بالاخره زاویه ساعتی خورشید ، ارتفاع خورشید تا افق محل به دست آمده و با تجربیات مکرر و تایید چند شهرستان در سراسر ایران ، درست هنگامی که خورشید 18 درجه زیر افق قرار می گیرد ، زمان اذان صبح است .

 

3 -  محاسبه وقت شرعی اذان مغرب :

 

طبق موازین شرعی ، اذان مغرب زمانی است که حُمْره شرقیّه ( قرمزی که در هنگام غروب خورشید در سمت شرق پیدا می شود ) به سمت الراس ( بالای سر ناظر ) برسد و یا از آن بگذرد که طبق مشاهدات انجام شده توسط دانشگاه فردوسی مشهد و حوزه علمیه مشهد ، این اتفاق زمانی رخ می دهد که مرکز خورشید درست 4.8

( چهار و هشت دهم ) درجه زیر افق قرار گیرد

 

4 -  محاسبه وقت شرعی طلوع و غروب آفتاب :

 

طلوع خورشید زمانی است که مقداری از سطح خورشید از افق حقیقی ( مانند افق دریا و یا افق بیابان که در افق محل طلوع کوهی و یا عارضه ای وجود نداشته باشد ) رویت شود

( روشنایی قبل از طلوع به منزله طلوع نیست )

 

غروب خورشید زمانی است که تمامی سطح خورشید از افق حقیقی پایین رود

 

5 -  محاسبه وقت شرعی نیمه شب شرعی :

 

برای محاسبه نیمه شب شرعی باید فاصله زمانی بین غروب آفتاب ( نه اذان مغرب ) و اذان صبح را حساب کنید ، سپس این زمان را نصف نموده و به زمان غروب آفتاب اضافه کنید

( مثلا اگر زمان غروب آفتاب 20:30 باشد و زمان اذان صبح 4:30 باشد فاصله بین این دو 8 ساعت است که نصف آن می شود 4 ساعت ، حال این 4 ساعت را به زمان غروب آفتاب اضافه می کنیم ، که زمان نیمه شب شرعی 00:30 خواهد شد .

  

  

تذکر مهم : نرم افزار ها معمولا اطلاعات ارتفاع خورشید را نسبت به مرکز خورشید ( از دید ناظر زمینی ) محاسبه میکنند . در این صورت اعداد فوق به عددهای زیر تغییر می یابند

 

- اذان صبح زمانی است که مرکز خورشید 17.7 درجه زیر افق باشد

 

 

- اذان مغرب زمانی است که مرکز خورشید 4.5 درجه زیر افق باشد

  

تذکر : تمامی اوقات شرعی را می توان با استفاده از نرم افزار های مختلفی مانند

Negar    و یا   Accurate Times  محاسبه کرد .

  

تذکر:  نرم افزار دوم را می توانید از داخل همین وبلاگ دانلود کنید .

  

 

 

 

منبع : کتاب اوقات شرعی نوشته دکتر تقی عدالتی - تذکر ها از علی پوررسول

  


از کار افتادن بخشی از سیستم خنک‌کننده ایستگاه فضایی

از کار افتادن بخشی از سیستم خنک‌کننده ایستگاه فضایی

 

نیمی از سیستم خنک‌ کننده ایستگاه فضایی بین‌المللی به طور ناگهانی از کار افتاد و به همین دلیل، تیم این ایستگاه مجبور شدند مصرف انرژی خود را پایین بیاورند.

البته به گزارش بی بی سی، مقامات ناسا پافشاری می‌کنند که 6 فضانورد آمریکایی و روس داخل این ایستگاه در معرض خطر نیستند؛ اما در عین حال صحبت از راه‌پیمایی فضایی اضطراری برای تعمیرات در این هفته در بین کارشناسان مطرح است.

ناسا می‌گوید بدون سیستم کنترل گرمایی، سطوح رو به خورشید ایستگاه فضایی می‌تواند در روز تا دمای 121 درجه بالا داغ شود و این درحالی است که دمای سطح تاریک به 157 درجه سانتی‌گراد زیر صفر خواهد رسید. این اختلاف دما عمر مفید سازه ایستگاه را کاهش می‌دهد و مقاومت آن‌را در برابر برخورد شهاب‌واره‌های پرسرعت کاهش می‌دهد. البته در فضای میانی ایستگاه، بخشی وجود دارد که دما برای ساکنان ایستگاه قابل تحمل خواهد بود. 

آغاز دردسر
شبنه شب گذشته، یکی از دو حلقه خنک‌کننده ایستگاه که با آمونیاک تغذیه می‌شد، از کار افتاد و باعث به صدا درآمدن زنگ‌های خطر در سراسر ایستگاه فضایی شد. این دو خط آمونیاکی برای حصول اطمینان از خنک ماندن تجهیزات الکترونیکی حساس ایستگاه فضایی طراحی شده بود که با از کار افتادن یکی از آن‌ها و برای جلوگیری از داغ شدن مدارها، فضانوردان مجبور شدند بعضی از تجهیزات را خاموش کرده و کابل‌های جامپری نصب کنند تا تمام اتاق‌ها را خنک نگاه دارد.

در حال حاضر مدارهای سیستم موقعیت‌یاب جهانی، چند تبدیل کننده انرژی و مجموعه‌ای از دستگاه‌ها که دستورات را به تجهیزات مختلف می‌رسانند، خاموش شده‌اند. هم‌چنین از 4 ژیروسکوپ که بخشی از سیستم جهت‌یابی ایستگاه فضایی هستند، دو دستگاه خاموش شده‌اند؛ اما فضانوردان تلاش کردند با استفاده از کابل‌های جامپری، سومین ژیروسکوپ را هم به راه بیاندازند تا ایستگاه فضایی به وضعیت پایدارتری برسد.

کنترل‌گرهای پرواز تاکنون چندین‌بار سعی کرده‌اند پمپ‌های آمونیاکی از کار افتاده را دوباره روشن کنند، اما تلاش آن‌ها نتیجه‌ای به همراه نداشت. هر عملیات تعمیری که در این هفته انجام شود، به طور قطع شامل تعمیر پمپ‌های آمونیاکی آسیب دیده هم خواهند بود. این عملیات بسیار دشوار است و به دو راهپیمایی فضایی نیاز دارد.

راب ناویاس سخنگوی ناسا در مرکز فضایی جانسون واقع در تگزاس در این باره گفت: «واضح است که ما می‌خواهیم با سرعت هرچه تمام‌تر در مورد مشکل به وجود آمده اقدامات لازم را انجام دهیم. دو پمپ پشتیبان در بیرون از ایستگاه قرار گرفته‌اند. دو فضانورد آمریکایی مامور شده‌اند تا در روز سه شنبه با انجام راهپیمایی فضایی عملیات روتین نگهداری را آغاز کنند».

منبع: خبرآنلاین


خبر 100 میلیون سیاره قابل سکونت در کهکشان دروغ بود ؟!

در کنفرانس تدگلوبال 2010، اخترشناسی با انتشار آماری عجیب که قرار بود محرمانه باقی بماند، مدعی شد 100 میلیون سیاره قابل سکونت در کهکشان ما وجود دارد. اما این خبر با واکنش منفی و گسترده دانشمندان روبرو شده است.

محمود حاج‌زمان: تلسکوپ فضایی کپلر که در سال 2009 / 1388 به فضا فرستاده شد، به شدت مشغول تلاش برای یافتن سیاراتی است که به دور ستاره مادر خود در حال گردش هستند. اما پیشرفت‌های انجام شده در در همین زمان اندک نیز بسیار سریع است. مدت کمی پس از قرار گرفتن تلسکوپ در مدار، گروه تحقیقاتی اطلاعات کلی مربوط به 5 سیاره تایید شده را منتشر کرد. همچنین اعلام شد که این گروه توانسته است 706 ستاره دیگر را که به نظر می‌رسد سیاره‌ای به دور آنها در حال چرخش است، پیدا کند.

به گزارش نیوساینتیست، ناسا به گروه تحقیاتی کپلر اجازه داد که اطلاعات مربوط به 400 مورد از این ستاره‌ها را که شامل پرنورترین و ساده‌ترین ستارگان برای مطالعه بود، تا فوریه 2011 / بهمن 1389 برای عموم منتشر نکند. این پنهان‌کاری باعث ناامیدی تعداد زیادی از ستاره‌شناسان و البته برافروخته شدن آتش اشتیاق آنان برای کشف سیارات بیشتر، به خصوص سیارات زمین‌مانند شد.

اما به نظر می‌رسد که اطلاعات به بیرون درز کرده باشد. دیمیتار ساسلوف از اعضای گروه تحقیقاتی جستجوی ستارگان تلسکوپ فضایی کپلر، در 16 جولای امسال (دو هفته پیش) در کنفرانس جهانیTED در آکسفورد شرکت کرد و در سخنرانی خود در این کنفرانس، نموداری را ارائه کرد که نشان می‌داد تلسکوپ کپلر 140 نامزد برای سیارات زمین‌مانند یافته که قطر آنها کمتر از دو برابر قطر زمین است.

چنین عددی گیج‌کننده به نظر می‌رسید، زیرا با نتایج رسمی منتشر شده مربوط به 306 ستاره در ماه ژوئن / خردادماه که تعداد این سیارات را تنها 38 سیاره اعلام می‌کرد، همخوانی نداشت.

این خبر به سرعت از سوی رسانه‌های جهان به عنوان یک کشف جدید و البته یک رسوایی منتشر شد. ریچارد کر از مجله ساینس، ارائه ساسلوف را یک رخنه اطلاعاتی می‌نامد. وی می‌گوید: «سخنرانی وی کاملا زننده بود، زیرا عمدتا بر مبنای یافته‌هایی بنا نهاده شده بود که اعضای گروه تحقیقاتی کپلر تصمیم گرفته‌اند به منظور بررسی‌های بیشتر، آنها را تا فوریه / بهمن آینده تنها برای خود نگه دارند.»

با این وجود، ساسلوف این مساله را رد می‌کند. وی می‌گوید در نمودار وی از همان اطلاعاتی استفاده شده که در اطلاعیه قبلی گروه منتشر شده بود. وی تنها این اطلاعات را بر اساس سیارات احتمالی که قطر آنها حداکثر 2.9 برابر زمین است، مجددا دسته‌بندی کرده است. اما نوشته‌های نمودار وی، قربانی رعایت فونت استاندارد کنفرانس شده و عدد 9 موجود در ضریب به جای گرد شدن به سمت بالا، از نمودار حذف شده است. وی می‌گوید: «نمودار ارائه شده قطعا اشتباه داشته است.»

زمین‌مانند یا ‌هم‌اندازه زمین؟
نامزدهای بزرگ‌تر سیارات در کنار نامزدهای کوچک‌تر ذکر می‌شود تا منعکس کننده این مطلب باشند که این سیارات، همگی اجسامی صخره‌ای هستند که می‌توانند برای اقامت آینده بشر مورد استفاده قرار گیرند. اما هنوز سیاره‌ای یافت نشده که در کمربند سبز قابل سکونت اطراف ستاره خود قرار داشته باشد. هیچ کدام از سیارات کوچک کشف شده‌ای که تاکنون گزارش شده‌اند و تنها بر اساس تحلیل یافته‌های 43 روز اول فعالیت تلسکوپ کپلر یافت شده‌اند، در فاصله مناسبی از ستاره مادر خود برای سکونت قرار ندارند. بنابراین هیچ کدام از 140 جسم یا همان سیارات زمین‌مانند که در سخنرانی ساسلوف به آنها اشاره شده است، مکان خوشایندی برای یک مسافرت تفریحی و گذراندن تعطیلات آخر هفته به شمار نمی‌روند!

ساسلوف در وبلاگ خود در سایت ناسا نوشته است: «همین عبارت زمین‌مانند است که باعث سردرگمی افراد شده است. برای برخی از دانشمندان همچون من که سیارات داخلی را مطالعه می‌کنند، عبارت زمین‌مانند یک مختصرنویسی ساده از هر توده‌ای است که شبیه زمین باشد. اما اغلب مردم گمان می‌کنند که عبارت زمین‌مانند به این معنا است که سیاره دارای اتمسفر، آب مایع و درجه حرارت مناسبی برای حیات است. به عبارت دیگر، واژه زمین‌مانند اغلب مترادف واژه قابل سکونت به کار برده می‌شود. بنابراین عبارات زمین‌مانند و اندازه زمین کاملا مشابه یکدیگر نیستند. به عنوان مثال، سیاره ناهید یک سیاره هم اندازه زمین است، اما دمای سطح آن به حدی بالا است که سرب را ذوب می‌کند.»

شاید ما هنوز موفق به کشف سیارات مورد نظر خود نشده باشیم، اما ستاره‌شناسان انتظار دارند که تعدادی سیاره را که مشخصاتی مشابه زمین داشته باشند، پیدا کنند. جستجوی تغییرات متناوب در طیف نور ستارگان که می‌تواند حرکت وجود یک سیاره را در نزدیکی آنها آشکار کند، مشخص کرده که سیاراتی با ابعاد تنها چند برابر زمین، معمولا خیلی نزدیک به سیاره مادری خود گردش می‌کنند؛ در نتیجه دمای سطح آن‌ها بسیار بالاتر از آنی خواهد بود که موجودات زنده بتوانند آن را تحمل کنند.

گرگ لاگلین از دانشگاه کالیفرنیا می‌گوید: «از آن‌جایی‌که ما سیارات زیادی را در مدارهای نزدیک به ستارگان یافته‌ایم، انتظار داریم که بتوانیم سیارات زیادی را نیز در مدارهای دورتر کشف کنیم. این مطلب که سیارات زمین‌مانند در ناحیه قابل سکونت اطراف ستارگان نادر باشند، خیلی شگفت‌آور خواهد بود.»

منبع: خبرآنلاین


زلزله‌های تربت‌حیدریه و کرمان هیچ ربطی به هم ندارند

زلزله‌های تربت‌حیدریه و کرمان هیچ ربطی به هم ندارند

 

معاون پژوهشی پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به زلزله های کرمان و تربت حیدریه گفت: این دو منطقه مناطق زلزله خیز هستند و گسله های آن همواره فعال بوده به گونه ای که در این دو منطقه 87 سال پیش زلزله های متوسطی رخ داده است.

دکتر مهدی زارع در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به زلزله امروز کرمان به جزئیات آن اشاره کرد و افزود: بزرگای این زلزله در کرمان 8 / 5 درجه ریشتر بوده که در منطقه "لاله زار" در جنوب کرمان اتفاق افتاده است.

وی با تاکید بر اینکه در سال 1923 / 1302 در این منطقه زلزله متوسطی رخ داده است اظهار داشت: در 87 سال پیش در زلزله ای رخ داده که همانند زلزله امروز متوسط بوده است.

معاون پژوهشی پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله با بیان اینکه این منطقه به عنوان منطقه زلزله خیز در فلات ایران معرفی می شود خاطرنشان کرد: گسله های این منطقه در طول 100 سال اخیر فعال بوده است.

وی همچنین به زلزله روز گذشته تربت حیدریه اشاره کرد و ادامه داد: پهنه گسله این زلزله در منطقه "درونه" اتفاق افتاد. این گسله یکی از گسله های مهم کشور است که در ساعت 6 و 20 دقیقه روز گذشته منطقه تربت حیدریه را لرزاند.

زارع با بیان اینکه در منطقه "کاج درخت" نزدیک "درونه" نیز در سال 1923 شاهد زلزله بوده است، اضافه کرد: منطقه کاج درخت در نزدیکی کاشمر است که در 87 سال پیش زلزله ای اتفاق افتاد.

معاون پژوهشی پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله تاکید کرد: دلیل زلزله روز گذشته تربیت حیدریه انحراف لغزش چپگرد گسله بوده است که با توجه به ساختار و مشخصال گسله این منطقه رخ دادن این زلزله قابل توجیه است.
وی با تاکید بر اینکه این دو زلزله تربیت حیدریه و کرمان ربطی به یکدیگر ندارند یادآور شد: هر دو منطقه مناطق زلزله خیز هستند و دارای گسله های فعال هستند.

پس لرزه های زلزله منطقه فارس ادامه دارد
زارع همچنین به زلزله 30 تیر منطقه فارس اشاره کرد و گفت: این زلزله با بزرگای گشتاوری 8 / 5 در ساعت ۸ دقیقه بامداد روز 30 تیر به وقت محلی در منطقه پیرامون روستای "اهل" در غرب و جنوب غرب بستک در استان هرمزگان و در مرز این استان با استان فارس رخ داد.

وی با بیان اینکه گسل این زلزله مربوط به گسل زاگرس است ادامه داد: داده های لرزه خیزی این منطقه نشان می دهد که پس لرزه های این زلزله در این منطقه همچنان ادامه دارد.

منبع: خبرآنلاین


ارتباط رویت هلال ماه و تقویم

ارتباط رویت هلال ماه و تقویم

 

با نگاهی به تاریخ نجوم مشخص می‌شود که بسیاری از اقوام از دیرباز، ماه و تشکیل اهله را برای تقویم استفاده می‌کرده‌اند. ماه با حرکت خود به دور زمین از حالتی به حالت دیگر می‌رود.

از نظر نجومی هر ماه قمری با حالتی شروع می‌شود که ماه نو نام دارد. در این حالت، ماه بین خط واصل زمین و خورشید قرار می‌گیرد و سطح نورانی ماه دقیقاً در طرفی است که ما نمی‌توانیم آن را ببینیم. یک یا دو روز بعد، ماه به صورت هلال شامگاهی دیده می‌شود، پس از چند روز به تربیع اول می‌رسد که در این حالت ماه یک چهارم مدار خود را طی کرده است. ماه با پیمودن نصف مدار خود به وضعیتی می‌رسد که تمام سطح روشن آن مقابل زمین است و به آن ماه کامل(بدر) می‌گوییم. همین مراحل به طور معکوس تا ماه نو بعدی طی خواهد شد. به فاصله زمانی بین دو ماه نو متوالی، دوره تناوب هلالی گفته می‌شود که به طور میانگین، 53/29 روز و برابر طول متوسط یک ماه قمری است. اما از آنجا که طول ماه در تقویم نمی‌تواند عددی غیر صحیح باشد، هر ماه در تقویم قمری 29 یا 30 روز می‌باشد.

درتقویم هجری قمری قراردادی، ماه‌ها به طور متوالی 29 و 30 روزه در نظر گرفته می‌شود. اما این روش بیشتر برای بررسی‌های محاسباتی و تاریخی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در تقویم هجری قمری مورد استفاده کشورهای اسلامی بر اساس معیارها و ضوابطی 29 یا 30 روزه بودن ماه تعیین می‌شود. مطابق حکم شرعی اگر هلال ماه در شامگاه بیست‌ونهم ماه رویت شود، آن ماه به پایان رسیده و فردا روز اول ماه بعد است؛ ولی اگر هلال ماه در شامگاه روز بیست‌ونهم رویت نشد، ماه 30 روزه است. در این صورت هر ماه قمری مستقل از ماه قبل یا بعد خود است. بنابراین این امکان وجود دارد که چند ماه متوالی 29 یا 30 روزه باشد.

امیر حسن‌زاده


آلودگی نوری = آسمان بی ستاره

آلودگی نوری = آسمان بی ستاره

 

بابک امین‌تفرشی، روزنامه‌نگار علمی و چهره شناخته شده نجوم آماتوری ایران در یادداشتی به وضعیت آلودگی نوری و عوامل احتمالی آن در سطح کشور پرداخته است.

نور بیشتر، آبادتر! متاسفانه این طرز فکر عقب افتاده و به نوعی خودخواهانه مدتی است در ایران هم رایج شده. به خصوص این‌که استفاده زیاد از برق برای بسیاری هزینه سنگینی ندارد و به رخ‌نمایی نورانی بودن یا به احساس امنیت حاصل از روزشدن محیط طبیعی شب می‌ارزد. روستاهای کوچک به اندازه یک شهر نورانی می‌شوند تا در مقابل هم قد علم کنند، به خصوص وقتی که جاذبه‌ای گردشگری در آنها معرفی شود یا جمعیت آنجا به حدی برسد که با کمی نمادهای شهری، مثل نورهای خیره‌کننده و نابودکننده آرامش و طبیعت شب، بتوان آن روستا را به شهر تغییر داد. ویلایی تفریحی که به‌جز چند روز سال که میزبان توانگرانی است که در هر ییلاق یک خانه ساخته‌‌اند، در طول سال خالی از سکنه با چراغ‌های روشن و بی‌علت خودنمایی می‌کند، که شاید همه به یادشان باشد که این خانه فلان توانگر است و در طبیعت شب هیچ چیزی به‌جز نور خیره‌کننده آنجا را نبینند. یک بقالی کوچک در شهر آن قدر سردر خود را نورانی می‌کند که زیر آن احساس می‌کنید ساعت 12 ظهر است. پمپ بنزینی کوچک یا حتی یک رستوران میان‌راهی آن قدر مملو از نورافکن‌های شدید می‌شود که از کیلومترها دورتر نور آن به چشم آید و مشتری را جذب کند بی‌خبر از آن‌که خیرگی حاصل از نور آن در چشم راننده می‌تواند سبب حادثه و حتی مرگ یک یا چند انسان شود. آیا نورافشانان در مقابل چنین احتمالی احساس مسئولیت می‌کنند؟

 

مشکل آلودگی نوری مسئله جدیدی نیست اما در سال‌های اخیر رشد بی سابقه‌ای در ایران داشته است. تبعات آن فقط به حادثه‌های احتمالی و از دست رفتن آرامش شب ختم نمی‌شود. بخش دیگر آسمانی است که بالای سر از دست می‌رود. آسمان‌شب بخشی از طبیعت است و همان‌قدر که ساخته‌شدن یک برج درست مقابل دید دریا یا یک کوه زیبا از پنجره شما آزار‌دهنده است، برای آنهایی که این بخش از طبیعت را می‌شناسند تابیدن نورهای اضافه به آسمان همان‌قدر دل‌آزار است. انسان هزاران سال با این بخش از طبیعت اخت بوده است. هنوز تعدادی هستند که در شب‌های تابستان در حیاط و ایوان خانه روستایی خود با رواندازی از ستاره‌ها می‌خوابند یا آنهایی که تهران سی‌چهل سال پیش را به یاد ما می‌آورند که چطور تک شهاب‌ها را از بام خانه می‌شمردند و با فکری آرام به خواب می‌رفتند. از دست رفتن طبیعت فقط نابودی یک منظره نیست، نابودی آرامش زندگی است. برخی از ما در زندگی روزمره سیاره زمین یا حتی شهر و کشور خودمان را دریایی بی‌انتها تصور می‌کنیم که خراب‌کاری‌ها را می‌شورد و می‌برد. کیسه پلاستیک یا بطری را که در طبیعت پرت می‌کنیم احتمالا باد یا موج آب با خود می‌برد. اما کجا می‌برد؟ آیا این‌که فقط از مقابل چشم شما دورکند کافی است؟ آیا اگر روستای بالایی زباله‌های خود در دره پایینی بریزند چون آن‌ها را دیگر در محیط خود نمی‌بینند کافی است؟ به مرور بر سر روستای پایین دره چه می‌آید. آیا چون زمین سیاره بزرگی است بریدن چند درخت، روشن‌کردن صد نورافکن بی‌مصرف، و نابودشدن چند دریاچه بی‌اهمیت است؟ این تفکر شاید در جامعه‌ای قبیله‌ای با جمعیت‌های چند صدنفره برای زمین بی‌خطر بوده ‌است اما حالا که هفت میلیاردنفر هستیم چطور؟
شاید بپرسید که چرا اثر تخریبی نورهای اضافی را با مشکلات بزرگی مثل نابودی جنگل‌ها مقایسه می‌کنم. بزرگنمایی‌ای در کار نیست. زمین و محیط زیست آن بسیار کوچک‌تر و حساس‌تر از آن است که تفکر قبیله‌ای تصور می‌کند. اشتباهات و خواسته‌های افسارگریخته انسان طبیعت را عاجز کرده. ظاهرا بخشی از جامعه بشری با فرهنگی تازه به دوران‌رسیده نمی‌دانند چطور از امکانات علم و فناوری قرن بیست و یکم بهره ببرند بدون آنکه خانه خود را به ویرانه تبدیل کنند. فقط تا حدود یک قرن پیش موجودات روی زمین نسل در نسل در شب‌های طبیعی زندگی می‌کردند. حالا موجودات شبگرد در محیط زندگی خود باید به خورشید‌‌های تازه‌ای ‌عادت‌کنند که انسان ساخته است. نورهای شدید مسیر پرندگان مهاجر را به بیراهه تغییر می‌دهد یا سبب مرگ انبوه بچه لاک پشت‌هایی می‌شود که پس از تولد به جای اقیانوس به سوی نور هتل‌های کنار دریا کشیده می‌شوند.

و اما انسان. گرچه هنوز تایید قطعی علمی بر ارتباط برخی بیماری‌های خاص و مشکلات روان‌شناختی با شب‌های بیش از حد روشن شهرها در دست نیست اما پژوهش‌های جدی در این زمینه شروع شده و برخی آمارهای گرفته شده آن را تایید می‌کند.

اما آیا وقتی شهرها به ظلماتی ترسناک تبدیل شود که آسمان شب آن فرشی از ستاره باشد، ستاره شناسان بالاخره راضی می‌شوند؟ حقیقت این است که کسی به دنبال این نیست. نورها نیاز زندگی در دنیای مدرن است اما فقط شیوه و میزان استفاده از آن است که باید بیاموزیم. در چراغ‌های معابر که حباب شیشیه‌ای آنها بیرون آمده یا برای پوشش‌دهی بیشتر زاویه غیرعمود پیدا کرده‌‌اند 30 تا 40 درصد نور به افق یا مسقیم به آسمان هدر می‌رود. برخی نورافکن‌های که برای تزیین یا امنیت به یک بنا تابیده‌اند هدردهی حتی بیش از این دارند. حتما تلالو این نورهای چشمگیر را از هواپیما دیده‌اید اگر قرار است زمین را روشن کنند چرا به طور مستقیم از بلندی‌ها دیده می‌شوند؟ آماری که چند سال پیش در اروپا گرفته شد این هدردهی انرژی برای چراغ خیابان در سال معادل صد لیتر نفت حساب کرده است. فقط کافی است به جمع این هزینه برای هزاران چراغ یک شهر فکر کنید.

منبع: خبرآنلاین