گروه نجوم تیشتر لشت نشا (گیلان)

گروه نجوم تيشتر گيلان به ارائه خبر علمي با اولويت خبر نجومي مي پردازد

چگونه نوترون‌هایی را که بین جهان ما و جهان‌های موازی جابجا می‌شوند ، شکار کنیم؟

چگونه نوترون‌هایی را که بین جهان ما و جهان‌های موازی جابجا می‌شوند ، شکار کنیم؟ 

مفهوم جهان‌های موازی از آن دسته مفاهیمی است که کیهان‌شناسان علاقه زیادی به تئوری پردازی در خصوص آن دارند. با این حال، بسیاری از آنان عموما تمایلی به ارائه اثبات آن ندارند؛ که عمدتا به این دلیل است که اثبات چنین چیزی بسیار دشوار است. اما گروهی از محققان که چند سال قبل نشان داده بودند که چطور ماده می‌تواند بین دنیای ما و دنیاهای دیگر منتقل شود، اکنون گمان می‌کنند که باید بتوانند با استفاده از فناوری موجود این پدیده را در عمل مشاهده کنند. اتفاقی که در صورت وقوع، به تئوری چندجهانی اعتباری دیگر خواهد بخشید. تنها چیزی که این محققان برای این کار نیاز دارند یک بطری نوترون، چند عدد نوترون و یک سال زمان است.
به گزارش پاپ‌ساینس، این آزمایش نیازمند نگهداری بطری نوترون‌ها در وضعیتی فوق‌سرد است، فرایندی که فیزیک‌دانان سالهاست برای اندازه‌گیری سرعت واپاشی نوترون ها انجام می‌دهند. این بطری‌ها –که از مواد معمولی ساخته شده و آکنده از میدان‌های مغناطیسی هستند- قادرند تا این نوترون‌های فوق سرد را به دام بیاندازند و آنها را در چنان سرعت حرکت پایینی نگاه دارند که بتوان نوترون‌ها را مشاهده کرد. فیزیک‌دانان نرخ برخورد این نوترون‌های به دام افتاده را با دیواره ظرف اندازه‌گیری می‌کنند و سرعت کاهش این نرخ را به عنوان سرعت واپاشی نوترون‌ها در نظر می‌گیرند.
در یک آزمایش کامل (ایده‌آل)، واپاشی نوترون‌ها همواره و دقیقا برابر با نرخ واپاشی بتا است؛ اما این اتفاق هیچ‌گاه رخ نمی‌دهد چرا که بطری‌های نوترون ایده‌آل نیستند. به همین دلیل نرخ واپاشی همواره اندکی سریع‌تر است که احتمالا به دلیل آن است که برخی از نوترون‌ها توسط عواملی غیر از واپاشی فرار می‌کنند.
اما شاید هم این طور نباشد. میشل سارازین از دانشگاه نامور بلژیک و گروه کوچکی از همکارانش تصور می‌کنند که شاید این نوترون‌ها به واقع رهسپار دنیای دیگری می‌شوند. از نظر تئوری، آنها قبلا نشان داده‌اند که پتانسیل‌های مغناطیسی به اندازه کافی بزرگ، می‌تواند بستر لازم را برای مبادله ماده میان دنیاهای موازی فراهم کند. آنها در مقاله اخیر خود از داده‌های نرخ واپاشی نوترون استفاده کرده‌اند تا برای احتمال وقوع چنین رخدادی، حد بالایی را تعیین کنند. آنها دریافتند که چنین رخدادی حتی اگر رخ بدهد، بسیار نادر خواهد بود. بر اساس محاسبات آنها احتمال اینکه یک نوترون به درون جهان دیگری بپرد، کمتر از 1 در یک میلیون است.
با این وجود، محاسبات چنین چیزی را کاملا غیرمحتمل نمی‌داند، بخصوص با در نظر گرفتن تعداد نوترون‌های زیادی که وجود دارد. علاوه بر این، سارازین تصور می‌کند که راهی در اختیار دارد تا این پدیده را به صورت تجربی مشاهده کند. هر تغییر در پتانسیل گرانشی باید بر نرخ مبادله ماده تاثیر بگذارد و پتانسیل گرانشی بر روی زمین با گردش سیاره به دور خورشید تغییر می‌کند. کافی است که آزمایش به دام اندازی نوترون را برای یک سال کامل انجام دهید و آنگاه قادر خواهید بود که ببینید در چرخه سالیانه، آیا نوسانی در نرخ واپاشی نوترون وجود دارد یا خیر. اگر این چنین باشد، به آن معناست که نوترون‌ها احتمالا تنها واپاشیده نمی‌شوند، بلکه میان دنیاهای موازی نیز جابه‌جا می‌شوند.

منبع: خبرآنلاین


عکسی از آب شدن برف در قطب شمال مریخ

عکسی از آب شدن برف در قطب شمال مریخ

در این نما از قطب شمال مریخ که توسط مدارگرد شناسایی مریخ ثبت شده، بخش‌هایی برآمده از یخچال‌های کلاهک قطبی را می‌بینید که تصعید یخ خشک، سطح تیره بازالتی زیرین را آشکار کرده است.

کلاهک قطبی شمال و جنوب مریخ، ترکیبی از یخ آب و یخ خشک است که یخ خشک یا همان دی‌اکسیدکربن جامد، سطح رویین را تشکیل می‌دهد. با آغاز زمستان و چگالش دی‌اکسیدکربن جو به یخ خشک، حجم این یخچال‌ها افزایش می‌یابد؛ اما با پایان یافتن زمستان و گرم‌تر شدن هوا، یخ خشک آرام آرام شروع به تصعید می‌کند، یعنی مستقیما از جامد به گاز تبدیل می‌شود. با رفتن لایه‌های فوقانی، سطح زیرین که از شن‌های بازالتی تشکیل شده و تیره‌تر است، نمایان می‌شود.

منبع: خبرآنلاین


آماده سازی آینه بزرگ‌ترین تلسکوپ زمین

تلسکوپ عظیم ماژلان (جی.ام.تی) از 7 آینه عظیم 8.4 متری بهره خواهد برد که آن‌را به بزرگ‌ترین تلسکوپ فعال روی زمین (در آینده نزدیک) تبدیل خواهد کرد. در اینجا، دیگ ذوب این آینه‌ها را می‌بینید.

آماده سازی آینه بزرگ‌ترین تلسکوپ زمین

به گزارش نیوساینتیست، این هفت آینه در آزمایشگاه زیرزمینی ساخت آینه در دانشگاه آریزونا ساخته خواهند شد که زیر زمین استادیوم فوتبال دانشگاه واقع شده است. مهم‌ترین مرحله ساخت این آینه‌ها، ذوب کردن، شکل دادن و خنک‌کردن آن‌هاست که در دیگ چرخشی بزرگ انجام می‌شود. در این دیگ که قطرش 8.4 متر است، 21 تن شیشه بوروسیلیکات تا دمای 1170 درجه سانتی‌گراد داغ شده و ذوب می‌شوند. دیگ با سرعت مشخصی به چرخش درمی‌آید تا سطحی سهمی‌شکل به خود بگیرد (درست مانند وقتی که چای یا شربتی را درون استکان یا لیوان هم می‌زنید و سطح آن به یک سهمی‌گون تغییر می‌یابد). بخش زیرین شیشه الگویی خانه‌زنبوری دارد و علاوه بر کاهش وزن، موجب می‌شود سطح خنک‌شونده بیشتر باشد و آینه سریع‌تر خنک شود.
مرحله خنک‌شدن یکی از مهم‌ترین مراحل تهیه شیشه است، چراکه نباید هیچ حبابی درون ساختار شیشه و بخصوص نزدیک به سطح آن ایجاد شود. فرآینده کاهش دما بسیار دقیق و کند انجام می‌شود و به همین دلیل معمولا چند ماه طول می‌کشد!
پس از تهیه شیشه، آن را به کمک ابزارهای کامپیوتری پولیش (جلا) می‌دهند. دقت پولیش به حدی است که ناهمواری‌های سطح شیشه بیش از 1 نانومتر نباشد. پس از تایید کیفیت سطح، آن‌را به اتاقک خلأ منتقل می‌کنند و چند گرم آلومینیوم یا نقره بخارشده را به آرامی روی آن می‌نشانند. این لایه نازک فلزی که فقط چند مولکول ضخامت دارد، سطح بازتابنده آینه را تشکیل خواهد داد.
انجام مراحل فوق برای اولین آینه از 7 آینه تلسکوپ حدود 7 سال طول کشیده است! اما دانشمندان دانشگاه آریزونا امیدوارند این تمرین طولانی‌مدت به آنها کمک کند تا هر یک از قطعات بعدی آینه را در طول 2 سال به پایان برسانند. با این حساب، ساخت قطعات اپتیکی تلسکوپ عظیم ماژلان که قطر موثر آینه‌اش 24.5 متر خواهد بود، حدود 10 سال دیگر به پایان خواهد رسید و حداقل تا 15سال بزرگ‌ترین تلسکوپ روی زمین باقی خواهد ماند. با این توان اپتیکی، تصاویر تلسکوپ عظیم ماژلان ده برابر شفاف‌تر از تصاویر تلسکوپ فضایی هابل خواهد بود.

منبع: خبرآنلاین


کشف کهکشانی که هر سال ۱۰۰ خورشید می‌آفریند ؛ دو ایرانی در میان کاشفان

کشف کهکشانی که هر سال ۱۰۰ خورشید می‌آفریند ؛ دو ایرانی در میان کاشفان

ستاره‌شناسان با کمک تلسکوپ‌های «اسپیتزر» و «هابل» متعلق به ناسا، کهکشانی را کشف کرده‌اند که در آن با سرعت سرسام‌آوری ستاره‌های جدید شکل می‌گیرند. بهرام مبشر، دانشمند ایرانی و عضو هیئت پژوهشی دانشگاه کالیفرنیا، و هوشنگ نیّری، کارشناس ارشد اخترشناسی مقیم آمریکا، در میان کاشفان این کهکشان جدید هستند.

این کهکشان دوردست که شکل آن شبیه به یک دایره نامنظم است و «جی‌ان-۱۰۸۰۳۶» (GN-108036) نام‌گذاری شده نورانی‌ترین کهکشانی است که در یک چنین فاصله دوری از زمین کشف شده‌است.این کهکشان که توسط تلسکوپ‌های زمینی رصد شده‌است حدود سیزده میلیارد سال نوری با زمین فاصله دارد. اطلاعاتی که تلسکوپ‌های «اسپیتزر» و «هابل» به دست آورده‌اند به دانشمندان کمک کرده تا سرعت سرسام‌آور شکل‌گیری ستاره‌های جدید در این کهکشان را دریابند. برپایه این اطلاعات طی هر سال حدود ۱۰۰ ستاره مشابه خورشید در این کهکشان خلق می‌شود.برای تصور بهتر ابعاد خلق ستاره‌های جدید در این کهکشان کافی است یادآوری کنیم که کهکشان راه شیری که منظومه خورشیدی در آن قرار دارد از نظر وسعت تقریبا ۱۰۰ برابر این کهکشان جدید است ولی تعداد ستاره‌هایی که سالانه در راه شیری شکل می‌گیرند ۳۰ برابر کمتر از این کهکشان دوردست است.

یکی از دانشمندان علوم فضایی در مرکز ستاره‌شناسی آمریکا در آریزونا می‌گوید: «کشف اطلاعات مربوط به این کهکشان جدید بسیار تعجب‌آور است چون در تمام پژوهش‌های قبلی اثری از کهکشان‌های متعلق به دوران اولیه شکل‌گیری فضا دیده نشده بود. شاید پژوهش‌های قبلی بسیار محدود بوده و نتوانسته بودند یک چنین کهکشان‌های دوردستی را رصد کنند.»یک گروه بین‌المللی از دانشمندان علوم فضایی زیر نظر «ماسامی اوچی» از دانشگاه توکیو اولین بار وجود و موقعیت این کهکشان را کشف کردند. یکی از این دانشمندان می‌گوید که آنها در سه مرحله اطلاعات گردآوری شده از این کهکشان را طی دو سال گذشته تدقیق کرده و در هر سه مورد نتیجه تحقیقات یکسان بوده‌است.

به نظر می‌رسد که کهکشان «جی‌ان-۱۰۸۰۳۶» در نزدیکی اولین بخش‌ها از شکل‌گیری فضا قرار گرفته‌است. احتمالا این کهکشان حدود ۷۵۰ میلیون سال پس از شکل‌گیری نخستین ستاره‌ها و کهکشان‌ها به وجود آمده که ۱۳ میلیارد و ۷۰۰ میلیون سال پیش به وقوع پیوسته‌است. چون طبق فاصله‌ای که این کهکشان با کره زمین دارد مدت زمانی که طول می‌کشد تا نور آن به ما برسد حدود ۱۳ میلیارد سال است.تلسکوپ‌های «اسپیتزر» و «هابل» با قدرت خارق‌العاده دید فروسرخ خود در سنجش و شناسایی سرعت تولید ستاره‌های جدید در این کهکشان نقش مهمی ایفا کرده‌اند. وسعت کم این کهکشان و قرار داشتن آن در اولین دوره‌های شکل‌گیری فضا باعث تعجب دانشمندان شده‌است. در اولین میلیارد سال شروع شکل‌گیری فضا و «انفجار بزرگ» معمولا کهکشان‌هایی که شکل می‌گرفتند بسیار کوچکتر بوده و میزان شکل‌گیری ستاره‌ها قاعدتا کمتر از میلیاردها سال بعدی بود.

بهرام مبشر: به احتمال زیاد این کهکشان در نورانی‌تر شدن فضا نقش مهمی داشته‌است

بهرام مبشر، دانشمند ایرانی و عضو هیئت پژوهشی دانشگاه کالیفرنیا، می‌گوید: «سرعت سرسام‌آور شکل‌گیری ستاره‌ها در این کهکشان نشان می‌دهد که حدود ۷۵۰ میلیون سال پس از مِهبانگ (انفجار بزرگ) و آغاز شکل‌گیری فضا، این کهکشان کوچک با سرعتی بسیار زیاد اجرام آسمانی خود را شکل می‌داده‌است.»

در این مرحله از شکل‌گیری فضا، پس از انفجار بزرگ اولیه که گرمای بسیار زیادی را تولید کرده بود، به مرور محیط فضا سردتر شده و اتم‌های هیدروژن لایه‌های گسترده و غبارگونه‌ای را تشکیل دادند که نوری بنفش‌رنگ تولید می‌کند. این دوران که به قبل از شکل‌گیری ستاره‌ها و نورانی شدن فضا برمی‌گردد اصطلاحا «دوران تاریک» نام گرفته‌است.با شکل‌گیری اولین کهکشان‌ها چند صد میلیون سال پس از انفجار بزرگ و اولیه، به مرور آنچه که امروز فضا نامیده می‌شود نورانی‌تر شد و دلیل اصلی تولید این نور منجمد شدن توده‌های گاز بود. به احتمال زیاد کهکشانی که اخیرا کشف شده در این روند نقش مهمی ایفا کرده‌است.

بهرام مبشر یکی از کیهان‌شناسان مشهور ایرانی در جهان است. وی عضو عالی مؤسسه علوم تلسکوپ فضایی هابل و نماینده سازمان فضایی اروپا (ESA) در ناساست. او هم‌چنین عضو گروهی است که توانستند موقعیت تغییر کهکشان‌های کوچک را به تصویر بکشند.این پژوهشگر و کیهان‌شناس ۵۲ ساله پیش از این گفته بود: «احتمالاً در طول چهار یا پنج سال آینده باز هم تلسکوپ‌های تازه‌ای به فضا پرتاب می‌شوند، تلسکوپ‌هایی که می‌توانند خیلی عمیق‌تر به جهان نگاه کنند و ما به این وسیله ثابت می‌کنیم که واقعا کهکشان‌ها همان‌قدرند که ما در تخیل‌مان فکر می‌کنیم و آن را دقیقاً اندازه می‌گیریم.»

منبع: parssky.com


شهاب‌باران جوزایی امشب را از دست ندهید

امشب شهاب‌باران جوزایی به اوج فعالیت خود می‌رسد و با عبور زمین از نزدیک‌ترین فاصله از ذراتی که از سیارک 3200 فائتون جدا شده‌اند، علی‌رغم وجود مهتاب می‌توان در هر ساعت تا 40 شهاب مشاهده کرد.

شهاب‌باران جوزایی یکی از سه شهاب‌باران پربار سالیانه است که در شرایط ایده‌آل رصدی (آسمان تاریک و بدون ماه، هوای صاف و بدون ابر و حضور کانون بارش در سمت‌الرأس) و در شب اوج بارش می‌توان در هر ساعت بیش از 100 شهاب در آسمان دید. امسال به‌دلیل حضور ماه بسیار پرنور نمی‌توان تعداد زیادی از شهاب‌های کم‌نور را مشاهده کرد، اما می‌توان چند ده شهاب پرنور را در طول شب مشاهده کرد.

شهاب‌باران جوزایی امشب را از دست ندهید

شهاب‌باران معمولا وقتی ایجاد می‌شود که زمین از میان توده‌ای از ذرات برجامانده از دنباله‌دارها عبور می‌کند، اما سیارک 3200 فائتون سطحی سنگی دارد و به همین دلیل بعید به‌نظر می‌رسد بتواند ذراتی را به مدارش تزریق کند. با این وجود، مدار بسیار بیضوی این سیارک موجب می‌شود فائتون هر 1.4 سال از عطارد به خورشید نزدیک‌تر شود و تحت بمباران بادهای خورشیدی شدید قرار بگیرد. در سال 2009 / 1388، فضاپیمای STEREO-A ناسا مشاهده کرد که روشنایی سیارک در چنین وضعیتی دوبرابر می‌شود. کارشناسان با تحلیل اطلاعات بدست‌آمده متوجه شدند تشعشعات شدید خورشید در این موقعیت، ترک‌هایی در پوسته سنگی این سیارک ایجاد می‌کند که منجر به فوران گرد و غبار از سطح آن و در نهایت، گسترش سطح بازتابنده و افزایش روشنایی منجر می‌شود. اما مشکل اینجاست که مقادیر اندازه‌گیری‌شده بسیار کم (حدود 0.01 درصد جرم ذرات موجود در مدار) است و نمی‌تواند حجم ذرات موجود در مدار فعلی را توجیه کند. این احتمال وجود دارد که سیارک 3200فائتون گذشته فعال‌تری داشته است.

ذرات شهاب‌باران موازی با هم حرکت می‌کنند، به همین دلیل به‌خاطر خطای دید پرسپکتیو تصور می‌کنیم که این ذرات از نقطه‌ای در آسمان خارج می‌شوند. در شهاب‌باران جوزایی، این نقطه که کانون بارش نامیده می‌شود، در صورت‌فلکی جوزا قرار دارد و خوشبختانه در تمام طول شب بالاتر از افق قرار می‌گیرد؛ به همین دلیل می‌توان در تمام طول شب شهاب‌های جوزایی را مشاهده کرد. یادتان باشد نمی‌توان مسیر حرکت شهاب‌ها را از قبل تعیین کرد، به همین دلیل بهترین شرایط مشاهده شهاب وقتی حاصل می‌شود که بتوانید بیشترین مساحت از آسمان را زیرنظر داشته باشید. هرچه فاصله دورتی از ماه را زیرنظر داشته باشید، می‌توانید شهاب‎های بیشتری مشاهده کنید.

منبع: خبرآنلاین


نفرین سیاره سرخ مریخ‌نورد بعدی ناسا

نفرین سیاره سرخ مریخ‌نورد بعدی ناسا

مریخ‌نورد بعدی ناسا به نام کیوریاسیتی فردا به مدار زمین پرتاب و پس از سفری 8 ماهه، آگوست / مرداد آینده به سیاره سرخ می‌رسد. اما پیش از آن، کیوریاسیتی باید بتواند خود را از شر «نفرین مریخ» خلاص کند.

محمود حاج‌زمان: طبق برنامه‌ریزی‌ها، قرار است که مریخ‌نورد بعدی ناسا به نام کیوریاسیتی (به معنای کنجکاوی) فردا به مدار زمین پرتاب شود و پس از چند روز رهسپار سیاره سرخ شود تا پس از در سفری آرام و 8ماهه، آگوست 2012/ مردادماه 1391 به این سیاره برسد. به گزارش نشنال‌جئوگرافیک،  پس از رسیدن به مریخ و به عنوان بخشی از یک سیستم جدید فرود محموله‌های عظیم بر روی دنیاهای دیگر، این روبات با استفاده از یک کابل عظیم به سوی سطح سیاره سرخ پایین فرستاده خواهد شد. اما پیش از همه این کارها، مریخ‌نورد کیوریاسیتی باید بتواند خود را از شر «نفرین مریخ» خلاص کند.
 

مریخ‌نورد بعدی
در عالم فعالیت‌های فضایی، بذله‌گویی در خصوص این نفرین بسیار نیش‌دار است. در نیم قرنی که از نخستین تلاش بشر برای ارسال یک کاوشگر به سیاره سرخ می‌گذرد، حدود دو سوم از 39 ماموریت انجام شده سرانجام ناخوشایندی داشته‌اند. بعضی از فضاپیماها روی زمین سقوط کردند و برخی دیگر در میانه مسیر از کار افتادند. یکی از سفینه‌های شوروی تنها اندکی پس از پرتاب منفجر شد، و سفینه دیگری هنگام تلاش برای فرود روی مریخ آتش گرفت.
در اوایل آذرماه، یک فضاپیمای روسی که برای سفر به قمر مریخ –فوبوس- طراحی شده بود نتوانست از مدار زمین فراتر برود. این سفینه مدت کوتاهی پس از پرتاب از مسیر خارج شد و مهندسان هنوز نتوانسته‌اند علت مشکل را کشف کنند. هرچند طی چند روز اخیر، تلاش مهندسان آژانس فضایی اروپا برای تماس با این فضاپیما موف بود و امید می‌رود تا هفته آینده که پنجره پرتاب به سوی مریخ باز می‌ماند، این فضاپیما بتواند ماموریت خود را از سر بگیرد.
ریسک آخرین ماموریت ناسا نیز بسیار بالا است: با وزنی معادل 900 کیلوگرم، مریخ‌نورد کیوریاسیتی بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین جسمی است که تاکنون بر روی یک سیاره دیگر فرود آمده است. مجموع هزینه‌های مریخ‌نورد، فضاپیما، و سایر بخش‌های این ماموریت نیز بالغ بر 2.5 میلیارد دلار است.
پیتر تایزینگر، مدیر برنامه مریخ‌نورد، دو هفته قبل در یک کنفرانس خبری گفت: «شاید بتوان گفت که مریخ مانع کار ما می‌شود. هرگونه ورود، کاهش ارتفاع، و فرود بر رو مریخ به نوعی مصیبت محسوب می‌شود. این سیاره یک محیط خالی از خطر نیست».
 

جایی در میان آسمان
در این تصویر، کارمندان فضایی روسی را مشاهده می‌کنید که یک هفته قبل از پرتاب فضاپیمای Phobos-Grunt از پایگاه بایکونور قزاقستان مشغول بررسی آن بودند. اما اکنون به نظر می‌رسد که چندین دهه برنامه‌ریزی بر روی این سفینه سرانجامی جز رفتن به زباله‌دانی پیدا نکرده است.
این فضاپیمای عظیم‌الجثه که محتوی تجهیزات آزمایشی از سراسر دنیا بود، قرار بود که برنامه بازگشت روسیه به مریخ باشد. سلف بدشگون قبلی این فضاپیما، سفینه Mars 96، در نوامبر 1996 / آبان 1375 در اقیانوس آرام سقوط کرد. دو ماموریت قبلی روسیه به مقصد مریخ نیز که هر دو در سال 1998 / 1377 انجام شده بودند، سرانجامی جز شکست نداشتند.
قرار بود که دقایقی پس از آغاز پرتاب، فوبوس-گرانت موتور و موشک‌های کمکی خود را روشن کند تا فضاپیما را به یک مدار بالاتر ببرد و بتواند با فرار از میدان جاذبه زمین، به سمت مریخ رهسپار شود. اما موتور روشن نشد و در نیجه سفینه در آسمان زمین به گل نشست! به گفته رییس آژانس فضایی روسیه، والری پوپوفکین،اگر مشکل تا قبل از اوایل دسامبر / اواسط آذرماه برطرف نشود، فوبوس-گرانت شانس خود را برای پرواز به سوی مریخ از دست می‌دهد.
یتالی داویدوف، قائم مقام آژانس فضایی روسیه، شانس انجام شدن این ماموریت را بسیار اندک می‌داند. با این حال، پس از اینکه آژانس فضایی اروپا توانست برای نخستین بار تماسی را با این سفینه برقرار کند، امیدها برای نجات آن افزایش یافته است.
 

کارآگاه گم‌شده
تصویر، فرودگر بیگل 2 را نشان می‌دهد که با جدا شدن از سفینه مادر خود سفری تنها را به سمت سطح مریخ آغاز می‌کند.
کاوشگر انگلیسی قرص‌مانند بیگل، با استفاده از فضاپیمای مارس اکسپرس و در سال 2003 / 1382 از قزاقستان به فضا پرتاب شد. مارس اکسپرس این کاوشگر را در مدار قرار داد، و بیگل 2 با موفقیت از سفینه مادر جدا شد تا فرود خود را طبق برنامه‌ریزی‌ها برای روز کریسمس انجام دهد.
اما پس از آن، این کاوشگر بدون اینکه ردی از خود به جا بگذارد ناپدید شد. بازرسان گفتند که ممکن است کیسه‌های هوا یا چترهای این کاوشگر باز نشده باشند، و در نتیجه بیگل 2 با سرعت به سطح سیاره کوبیده شده باشد. اما علت دقیق گم شدن این کاوشگر هنوز به صورت یک راز باقی مانده است.
کالین پیلینگر، مسئول پیشرفت پروژه فضاپیما، اندکی پس از ناپدید شدن بیگل 2 به خبرنگاران گفت: «فرود آمدن روی مریخ بسیار دشوار است، هیچ شکی در این باره وجود ندارد. شما با مخاطرات زیادی روبه‌رو هستید و نمی‌توانید هیچ پیش‌بینی در این خصوص داشته باشید».
 

باز شدن نافرجام
جمعیت زیاد خبرنگاران در فلوریدا مشغول ثبت پرتاب بی‌نقص نخستین فضاپیمای آمریکا به مقصد مریخ، مارینر 3 هستند که در نوامبر 1964 / آبان 1343 انجام شد. اما پرتاب سفینه آخرین مرحله‌ای بود که با موفقیت انجام شد.
فضاپیمای ناسا قرار بود که به سمت مریخ پرواز کند و عکس‌های نزدیکی از این سیاره بگیرد. موفقیت در این ماموریت این افتخار را برای ایالات متحده به ارمغان می‌آورد که توانسته نخستین کشوری باشد که یک فضاپیمای عملیاتی را به سیاره سرخ ارسال کرده است. زمانی‌که مارینر 3 پرتاب شد، هر پنج ماموریت شوروی برای ارسال سفینه به مریخ با شکست مواجه شده بود.
با این وجود، مارینر 3 نیز سرانجام بهتری نداشت. پوششی که قرار بود دقایقی پس از پرتاب جدا شود به فضاپیما گیر کرد، و مانع باز شدن صفحات خورشیدی آن شد. در نتیجه فضاپیمای بلااستفاده و بدون نیروی مارینر وارد مدار خورشید شد.
شاید نفرین مریخ دامان مارینر 3 را گرفته باشد، اما ماموریت مارینر 4 ناسا که کمتر از یک ماه بعد از آن انجام شد، توانست از این جادو فرار کند و نخستین تصاویر نمای نزدیک را از سطح مریخ به زمین ارسال کند.
 

سفر بی‌بازگشت
در تصویر، مهندسان مشغول کار بر روی فضاپیمای Mars Observer هستند که در سپتامبر 1992 / شهریور 1371 از مرکز فضایی کیپ‌کارناوال فلوریدا به فضا پرتاب شد.
مارس آبزرور (به معنای دیده‌بان مریخ) مجهز به ابزارهایی بود تا مواد معدنی، اتمسفر و میدان مغناطیسی مریخ را مورد مطالعه قرار دهد و قرار بود تا پس از یک بازه 17 ساله، بازگشت شکوهمند ناسا به مریخ را رقم بزند. ایالات متحده پس از موفقیت خیره‌کننده فرودگرهای وایکینگ در سال 1975 / 1354، ماموریتی را به مقصد مریخ انجام نداده بود.
وزلی هانترس، رییس کاوش منظومه شمسی ناسا پیش از پرتاب اظهار داشته بود: «آمریکا قرار است که به مریخ باز گردد».
اما با این وجود، سه روز قبل از آغاز برنامه زمان‌بندی سفینه برای ورود به مدار مریخ، مهندسان ارتباط خود را با سفینه از دست دادند. تحقیقات ناسا نشان داد که محتمل‌ترین گزینه برای این اتفاق، انفجار یک لوله سوخت بود که باعث تبدیل سفینه مارس آبزرور به چیزی شد که ناسا از آن با عنوان «چرخش فاجعه‌آمیز» نام برد؛ مشکلی که باعث تخلیه باتری‌های سفینه و از کار افتادن نرم‌افزارهای سفینه شد. به گفته بازرسان، بر اساس تمام شبیه‌سازی‌ها، سفینه افلیج در حالی‌که دور خود می‌گردد به چرخش به دور خورشید ادامه خواهد داد.
 

اشتباه اندازه‌گیری
در این تصویر هنری، صفحات خورشیدی مدارگرد آب‌وهوایی مریخ مشغول جذب پرتوهای خورشید هستند. اما متاسفانه در عالم واقعیت، زندگی از هنر پیروی نکرد.
پس از شکست 1.6 میلیارد دلاری فضاپیمای مارس آبزرور در سال 1992 / 1371، ناسا تصمیم گرفت تا بر روی ماموریت‌های کوچک‌تر و ارزان‌تر به مقصد مریخ تمرکز کند. مدارگرد آب‌وهوایی مریخ که کمتر از 200 میلیون دلار هزینه داشت و قرار بود که به مطالعه آب‌وهوای مریخ بپردازد، محصول سیاست جدید ناسا بود.
پس از پرتاب از مرکز فضایی کیپ‌کارناوال فلوریدا در سال 1998 / 1377، این فضاپیما تمام راه را تا مریخ طی کرد؛ اما در 23 سپتامبر 1999 / 1 مهر 1378 ناگهان ناپدید شد. مهندسان به این نتیجه رسیدند که فضاپیما بیش از اندازه در اتسمفر مریخ پایین رفته است و به احتمال زیاد در اتمسفر سوخته است.
یک تحقیق نشان داد که گروهی از مهندسان بر مبنای اندازه‌گیری‌های متریک کار کرده بودند، در حالی‌که گروه دیگر از سیستم قدیمی غیرمتریک استفاده کرده بودند که منجر به بروز خطای مهلک در نرم‌افزارها شده بود.
کمتر از سه ماه پس از گم شدن مدارگرد آب و هوایی مریخ، فضاپیمای خواهر آن، فرودگر قطبی مریخ نیز با سطح سیاره برخورد کرد و از بین رفت.
اد وایلدر، رییس بخش علمی ناسا به خبرنگاران گفت: «این دو شکست برای ما یک هشدار است، و ما نسبت به آن واکنش نشان خواهیم داد». این مشکلات منجر به تغییرات اساسی در مدیریت ناسا شد و تمام ماموریت‌های مریخ را تا سال 2001 / 1380 لغو کرد.

منبع: خبرآنلاین